Kleineondernemersregeling (KOR)

De kleineondernemersregeling (KOR) is een facultatieve btw-vrijstelling voor ondernemers wier omzet onder een bepaalde grens blijft. Kiest een ondernemer voor de KOR, dan brengt hij geen omzetbelasting in rekening aan zijn afnemers, maar kan hij ook geen voorbelasting op inkopen en investeringen in aftrek brengen. Daar staat tegenover dat de administratieve verplichtingen die normaal bij het btw-ondernemerschap horen sterk worden vereenvoudigd.

De regeling is gebouwd rond het begrip "jaaromzet", zoals gedefinieerd in art. 25 Wet OB 1968. Of een ondernemer voor de vrijstelling in aanmerking komt, hangt af van de vraag of zijn omzet, berekend volgens de in dat artikel voorgeschreven methodiek, onder de daarvoor geldende grens blijft. Sinds de introductie van de EU-KOR kan de vrijstelling onder voorwaarden ook worden toegepast voor omzet die een ondernemer in andere EU-lidstaten behaalt, via de jaaromzet in de Unie.

Voor de praktijk is de KOR vooral relevant bij de vraag of, en voor welk deel van de activiteiten, een ondernemer de vrijstelling kan of mag toepassen, en bij de gevolgen wanneer die toepassing achteraf wordt teruggedraaid of nageheven.

Wanneer speelt dit

De KOR komt in de praktijk aan de orde bij ondernemers met een beperkte omzet die overwegen om voor de vrijstelling te kiezen of die dat al hebben gedaan, bijvoorbeeld zelfstandigen, verhuurders van kleinschalig vastgoed of ondernemers met een nevenactiviteit naast loondienst. Het thema speelt ook bij ondernemers met meerdere activiteiten of ondernemingen, waar de vraag rijst of de omzet van die activiteiten voor de toepassing van de KOR moet worden samengeteld. Verder is de regeling relevant bij investeringen in bedrijfsmiddelen, omdat de behandeling van dergelijke leveringen bij de bepaling van de jaaromzet afwijkt van de hoofdregel, en bij grensoverschrijdende situaties waarin de EU-KOR in beeld komt.

Wettelijk kader

Art. 25 lid 1 Wet OB 1968 definieert wat onder "jaaromzet in Nederland" en "jaaromzet in de Unie" wordt verstaan. De jaaromzet in Nederland is "het totaal van de vergoedingen ter zake van de volgende leveringen van goederen en diensten verricht door een ondernemer binnen Nederland gedurende een kalenderjaar", waaronder onder meer leveringen die zonder toepassing van art. 25a lid 1 belast zouden zijn in Nederland, bepaalde in art. 11 lid 1 onderdelen a, b, i en j vrijgestelde leveringen en verzekerings- en herverzekeringsdiensten (tenzij deze samenhangen met andere handelingen), leveringen van goederen waarvoor de afnemer teruggaaf of ontheffing krijgt op grond van art. 24 lid 1 of 2, en leveringen waarvoor de afnemer vrijstelling geniet op grond van art. 39 AWR. De jaaromzet in de Unie is de jaaromzet in Nederland vermeerderd met de vergoedingen voor vergelijkbare leveringen die de ondernemer binnen andere EU-lidstaten heeft verricht, zoals bedoeld in art. 288 van de BTW-richtlijn 2006.

Art. 25 lid 2 Wet OB 1968 bevat een uitzondering op deze hoofdregel: bij de vaststelling van de jaaromzet in Nederland wordt "niet in aanmerking genomen de vergoeding voor de levering van door de ondernemer in zijn bedrijf gebruikte" onroerende zaken en rechten waaraan deze zijn onderworpen (onderdeel a), en roerende zaken waarop de ondernemer voor de inkomstenbelasting of de vennootschapsbelasting afschrijft, of zou kunnen afschrijven als hij aan zodanige belasting onderworpen zou zijn (onderdeel b). De verkoop van bedrijfsmiddelen telt met andere woorden niet mee bij de omzettoets, terwijl gewone verkopen dat wel doen. Het aangeleverde wetsartikel is niet uitputtend besproken: over de daadwerkelijke omzetgrens, de toepassingsvoorwaarden van de vrijstelling zelf en de uitsluitingsperiode bevat dit excerpt geen bepalingen.

Belangrijkste rechtspraak

De Hoge Raad heeft in ECLI:NL:HR:2023:101 (2023) geoordeeld dat voor de kleineondernemersregeling alle bedrijfsactiviteiten van een ondernemer tezamen in aanmerking worden genomen, en dat splitsing naar afzonderlijke ondernemingen om de regeling selectief toe te passen niet is toegestaan.

Het Gerechtshof Amsterdam oordeelde in ECLI:NL:GHAMS:2021:4316 (2021) dat de op grond van de KOR teruggegeven omzetbelasting terecht is nageheven.

Aandachtspunten voor de praktijk

• Voor de kleineondernemersregeling worden alle bedrijfsactiviteiten van een ondernemer tezamen in aanmerking genomen; splitsing naar afzonderlijke ondernemingen om de regeling selectief toe te passen is volgens de Hoge Raad niet toegestaan.
• De verkoop van bedrijfsmiddelen (onroerende zaken en afschrijfbare roerende zaken) telt niet mee bij de bepaling van de jaaromzet in Nederland; dit onderscheid kan de uitkomst van de omzettoets beïnvloeden bij ondernemers die investeringsgoederen afstoten.
• In ECLI:NL:GHAMS:2021:4316 oordeelde het Gerechtshof Amsterdam dat op grond van de KOR teruggegeven omzetbelasting terecht kon worden nageheven.
• Bij grensoverschrijdende activiteiten moet naast de jaaromzet in Nederland ook de jaaromzet in de Unie worden bepaald, waarbij de vergoedingen voor in andere lidstaten verrichte leveringen worden meegeteld volgens de definitie van art. 288 van de BTW-richtlijn 2006.
• Omdat het aangeleverde wetsartikel geen bepalingen over de omzetgrens zelf of de overige toepassingsvoorwaarden van de vrijstelling bevat, vergt de volledige beoordeling van een KOR-vraag raadpleging van de aanvullende bepalingen in dezelfde afdeling van de Wet OB 1968.

Recente ontwikkelingen

Per 1 januari 2025 is beleid geactualiseerd over de samenloop van omzetbelasting en de kleineondernemersregeling bij zonnepanelen. Daarbij is de minimale toepassingstermijn van de KOR afgeschaft en is de uitsluitingsperiode verkort tot het einde van het volgende kalenderjaar. Dit beleid ziet specifiek op de zonnepanelencasuïstiek en kan niet zonder meer worden doorgetrokken naar de KOR in het algemeen.